معنای درس ۷پرتو امید صفحه ۵۶فارسی نهم

درس۷: پرتو امید

احزان:جمع حُزن، اندوه ها، غمها
بعید:دور ( مخالف نزدیک و قریب)
به:بهتر ،خوب ،پسندیده
فنا:نابودی
کنج:گوشه
کنعان:نام قدیم سرزمین فلسطین که حضرت یوسف (ع)اهل آنجا بود.
بنیاد:پایه اصل، ریشه
تار:تاریک، مخالف روشن
گردون:آسمان، فلک
تباهی:نابودی
لعن:نفرین کردن، دشنام دادن
جسورانه:گستاخانه، با جسارت
مراد:مقصود، خواست، آرزو
حکیم:دانشمند
مشخصه: ویژگی، خصلت
رهنمود:پند، راهنمایی
مغیلان:گیاه خاردار که میوه ای شبیه باقلا دارد. این کلمه در اصل ام غیلان بوده است، به معنی مادر غولان و دیوها؛ چون در قدیم فکر میکردند که غولها و دیوهای بیابانی زیر بوته ها پنهان میشوند و مسافران
و اهل کاروان را گمراه میکنند.
ژرف:عمیق، عمق دار
سامان:آرام، قرار، نظم
سر غیب: راز پنهانی
شوریده:آشفته، پریشان حال
شوق:رغبت ، آرزومندی
طعن کردن :سرزنش کردن، عیب کسی را گفتن
طنز:نوعی نوشته است که به ظاهر خواننده را می خندانداما در پس تبسم به برخی از مسائل فرهنگی و اجتماعی – سیاسی توجه میدهد.
منزل:محل اقامت کاروانیان، خانه
نگرش:دیدگاه، نظر
نه ای:نیستی
واقف:آگاه، باخبر
عرفان:شناخت خداوند
غم دیده :غمگین، ماتم زده
ورد:ذکر و دعای زیر لب ، دعایی که آهسته برلب جاری شود.
هان:کلمه ای که هنگام آگاه ساختن یا تأکید و هشدار
به کار می رود، آگاه باش
هجو:سرزنش کردن به وسیله شعر، نکوهش [۶۴]
فرزانه:بسیار دانا دانشمند
قالب: غزل
۱) یوسف گم گشته باز آید به کنعان غم مخور/
کلبه احزان شود روزی گلستان، غم مخور
[ای یعقوب ] غصه نخور یوسف گم شده به کنعان برمیگردد و روزی خانۀ غمها گلستان می.شود( غمها به شادی تبدیل میشوند.)
آرایه ادبی :تلمیح: اشاره به داستان حضرت یوسف (ع) - مراعات نظیر یوسف کنعان و کلبه احزان تضاد: کلبه احزان و گلستان
۲)ای دل غمدیده، حالت به شوه، دل بد مکن/
وین سر شوریده باز آید به سامان ،غم مخور
ای دل غمگین غم نخور که حالت بهتر می.شود نگران نباش که این فکر پریشان تو نیز آرام و قرار میگیرد.

آرایه ادبی :تشخیص: ای دل غمدیده - کنایه دل بد مکن کنایه از نگران نباش - مراعات نظیر: دل و سر
نکته ادبی :منظور از «دل»، خود شاعر و منظور از «سر»، فکر و حال آشفته او است .
دور گردون گر دو روزی بر مراد ما نرفت/
دائماً یکسان نباشد حال دوران، غم مخور
اگر گردش روزگار چند روزی مدت کوتاهی مطابق میل و خواسته ما ،نبود غصه نخور؛ چون وضع روزگار همیشه یکسان نمی ماند.
آرایه ادبی: واج آرایی: تکرار «د» و «ر»
(۴) هان مشو نومید! چون واقف نه ای از سر غیب/ باشد اندر پرده، بازی های پنهان، غم مخور
آگاه باش و ناامید مشو؛ چون تو از رازهای پنهان الهی آگاه نیستی؛ در پشت پردۀ عالم ظاهر اتفاقات زیادی می افتد [ که ما نمی بینیم]؛ پس غم نخور.

نکته زبانی: «هان» شبه جمله است و در شمارش تعداد جمله یک جمله محسوب میشود.

ای دل ار سیل فنا بنیاد هستی برکند /
چون تو را نوح است کشتیبان ، زتوفان، غم مخور
ای دل اگر نابودی و نیستی مانند سیل جاری شود و پایه و اساس دنیا را نابود کند تا هنگامی که یار و یاوری چون پیامبران( افراد مقرّب به درگاه الهی) داری، نگران نباش.

آرایه ادبی :تلمیح :اشاره به داستان حضرت نوح (ع) - مراعات نظیر :نوح کشتیبان سیل و توفان - اضافه تشبیهی سیل فنا - جان بخشی: ای دل
(۶) در بیابان که به شوق کعبه خواهی زد قدم/ سرزنش ها گر کند خار مغیلان، غم مخور
اگر می خواهی به آرزوی زیارت کعبه در بیابان گام برداری، حتی اگر خار مغیلان هم به تو رنج و آسیب رساند غم نخور( در راه رسیدن به هدف از سرزنش دیگران ناراحت نشو و سختیهای راه را تحمل کن.)
آرایه ادبی: مراعات نظیر: بیابان و خارمغیلان - تشخیص: سرزنش خار مغیلان
۷)گرچه منزل بس خطرناک است و مقصد بس بعید/پیچ راهی نیست کان را نیست پایان، غم مخور
اگرچه جای اقامت خطرناک و هدف بسیار دور است بدان] در دنیا راهی نیست که پایانی نداشته باشد؛ پس غم نخور. (همه راه ها با وجودسختی هایشان روزی به پایان میرسد. )

آرایه ادبی :تکرار: بس و نیست – واج آرایی: تکرار «ی»
۸)حافظا! در کنج فقر و خلوت شب های تار /
تا بود وردت دعا و درس قرآن، غم
ای حافظ ، تا زمانی که در گوشه فقر و تنهایی شبهای تاریک ذکر زبان تو دعا و قرآن است، غم نخور.

آرایه ادبی :مراعات نظیر: ورد دعا و قرآن - واج آرایی تکرار «د» - جناس: تارو تا
«حافظ»
معنای درس ۷پرتو امید صفحه ۵۶ فارسی نهم

ارائه شده توسط : کاربر پایه ی نهم

در وب سایت : جم نما