میزان دمای هوای یک ناحیه را با نمودار

محیط طبیعی ایران متنوع است.

به این تصاویر توجه کنید. در هر ناحیه از کشور ما پوشش گیاهی و زندگی جانوری خاصی پدید آمده است. این نواحی را با هم مقایسه کنید. دربارهٔ آب و هوای هر ناحیه چه حدس می‌زنید؟ در هر ناحیه چه گیاهان و جانورانی یافت می‌شوند؟ چرا؟

همان طور که فهمیدید، ایران زیستگاه‌های مختلف دارد. به منطقهٔ بزرگی که در آن مجموعه‌ای از گیاهان و جانوران خاص زندگی می‌کنند، زیستگاه می‌گویند. یکی از مهم‌ترین عواملی که موجب گوناگونی یا تنوع زیستگاه‌ ها در کشور ما شده است، تنوع آب و هوایی در کشور ماست.

آب و هوای ایران

راستی، چطور می‌فهمند که آب و هوای یک محل چگونه است؟
چند روز به اخبار هواشناسی که از رادیو یا تلویزیون پخش می‌شود گوش کنید. آیا توجه کرده‌اید که گاهی اوقات تفاوت بسیار زیادی در وضعیت هوای نواحی مختلف کشور وجود دارد؟ برای مثال، در حالی که هواشناسی اعلام می‌کند در بعضی استان‌های غربی دمای هوا زیر صفر است یا برف می‌بارد، در استان‌های جنوبی هوا گرم است! دانش آموزان یک مدرسه به همراه معلم‌شان از یک ایستگاه هواشناسی در نزدیکی شهرشان بازدید کردند. کارشناس هواشناسی برای دانش آموزان دراین باره توضیحاتی داد: «ما در این ایستگاه، هر روز عناصر مختلف مثل: دمای هوا، میزان بارندگی، میزان رطوبت، جهت وزش باد و سرعت وزش باد را اندازه گیری می‌کنیم. سپس این اندازه‌ها را ثبت می‌کنیم و روی آنها محاسباتی انجام می‌دهیم.
مهم‌ترین عناصر آب و هوا، دما و بارش است. با اندازه‌گیری میزان دما و بارش یک مکان، در طی ماه و سال می‌توان پی برد که آب و هوای آنجا چگونه است. بارش اشکال مختلف نظیر باران، برف و تگرگ دارد. میزان دما و بارش را به صورت نمودار نشان می‌دهیم».

نمودارهای آب و هوایی

* میزان دمای هوای یک ناحیه را با نمودار خطی و با رنگ قرمز نشان می‌دهند. این نمودار میانگین٭ دمای شهر یزد را در ماه‌های مختلف نشان می‌دهد.

* میزان بارش یک ناحیه را با نمودار ستونی و به رنگ آبی نشان می‌دهند. این نمودار بارش شهر یزد را در ماه‌های مختلف نشان می دهد.

* در این نمودار، دو نمودار دما و بارش با یکدیگر ترکیب شده است. از روی این نمودار می‌توانیم به میزان دما و میزان بارش شهر یزد پی ببریم.

فعّالیت (صفحهٔ 60 کتاب درسی)

١- کاربرگۀ شمارۀ (۷) نمودارهای آب و هوایی را در کلاس تکمیل کنید.
پاسخ در لینک زیر
https://gama.ir/test/detail/4045

آب و هوای ایران متنوع است.

در کشور ما نواحی مختلف آب و هوایی پدید آمده است. بعضی از این نواحی تفاوت بسیار زیادی با هم دارند. بعضی از اقلیم‌شناسان٭ معتقدند به طورکلی ایران را می‌توان به چهار ناحیهٔ آب و هوایی تقسیم نمود:

1- ناحیۀ معتدل و مرطوب خزری: این ناحیه در کنار دریای خزر بین کوه‌های البرز و دریا واقع شده است و در تمام ماه‌های سال بارندگی دارد. بنابراین، مرطوب‌ترین ناحیهٔ آب و هوایی ایران به شمار می‌آید. البته میزان بارندگی از غرب به شرق این ناحیه کاهش می‌یابد. ناحیهٔ خزری، تابستان‌ها و زمستان‌های معتدل دارد. اگر به شمال ایران سفر کرده باشید، دیده‌اید که در این ناحیه، جنگل‌های انبوه و مناظر زیبایی پدید آمده است. در ناحیهٔ خزری، برای کشت بیشتر محصولات کشاورزی از آب باران (دیم) استفاده می‌شود و فقط برخی از محصولات مانند برنج به آبیاری نیاز دارند.
2- ناحیۀ معتدل و نیمه خشک کوهستانی: این ناحیه، کوهستان‌های مرتفع ایران و کوهپایه‌های اطراف آنها را در برمی‌گیرد. در برخی ارتفاعات این ناحیه در هنگام زمستان برف زیادی می‌بارد و یخبندان‌های شدید به وجود می‌آید. به همین دلیل دارای زمستان‌های سرد و تابستان‌های معتدل است. این ناحیه، با آنکه تقریباً 9 ماه از سال بارش دارد، در تابستان‌ها خشک است. با این حال به دلیل بارش کافی در طی سال، کشاورزان می‌توانند زراعت دیم نیز داشته باشند. در ارتفاعات این ناحیه جنگل‌ها و مراتعی٭ سرسبز روییده است.
3- ناحیۀ گرم و خشک داخلی: این ناحیه که شامل نواحی مرکزی ایران است تابستان‌های گرم و خشک دارد. خشکی این ناحیه به دلیل آن است که فقط در چند ماه از سال، آن هم به مقدار کم باران می‌بارد. در بعضی از بخش‌های این ناحیه، بیابان‌هایی به وجود آمده است که ممکن است سال‌ها در آنجا باران نباریده باشد؛ مانند بیابان لوت. در ناحیهٔ خشک داخلی ایران، اختلاف دمای شب و روز زیاد است و تابستان‌ها هوا بسیار گرم می‌شود. این ناحیه از نظر پوشش گیاهی فقیر است و تنها گیاهان خشکی پسند مانند درختان تاغ و گز و بوته‌های خاردار در آنجا قادر به رشد و نمو هستند.
4- ناحیۀ گرم و شرجی سواحل جنوب: این ناحیه در کناره‌های خلیج فارس و دریای عمان، از جلگه خوزستان تا بندر چابهار کشیده شده است. به طور کلی مناطق جنوبی ایران، تابستان‌های بسیار گرم و زمستان‌های ملایم دارد. ناحیهٔ ساحلی جنوب ایران، جزء نواحی خشک است؛ زیرا میزان بارندگی در این ناحیه بسیار کم است. اما چون به دلیل وجود دریا و تبخیر آب‌های آن نم هوا زیاد است، حالت شرجی به وجود می‌آید. اکنون بگویید آیا در نواحی آب و هوایی ٣ و ٤ زراعت دیم امکان پذیر است؟ چرا؟

فعّالیت (صفحهٔ 63 کتاب درسی)

٢- ناحیۀ شمال و جنوب ایران هر دو در کنار دریا قرار دارند، اما در ناحیۀ شمال بارندگی بسیار زیادی وجود دارد. همفکری کنید و با توجه به آموخته‌های درس قبل بگویید علّت بارندگی زیاد این ناحیه چیست.
سه عامل باعث ریزش باران فراوان در ناحیه‌ی خزری می‌شود.
1- وجود رشته‌ کوه‌های البرز 2- وزش بادهای باران‌آور 3- تبخیر شدید آب دریای خزر
۳- به نقشۀ آب و هوای ایران دقت کنید و در هر ناحیۀ آب و هوایی چند شهر را نام ببرید.
در ناحیه معتدل و مرطوب خزری: رشت، ساری، گرگان، لنگرود، لاهیجان، بندر ترکمن، گنبد کاووس
ناحیه کوهستانی: بیجار، همدان، شهرکرد، تبریز، اردبیل، ارومیه، یاسوج، کرمانشاه.
در ناحیه بیابانی: کرمان، یزد، سمنان، قم، گرمسار
ناحیه شرجی سواحل جنوب: بندرعباس، بوشهر، کیش، قشم، اهواز، آبادان

---

ارائه شده توسط : حسین ایزدی

در وب سایت : جم نما