دانشمندان، تقریباً مطمئن بودند که انقراض نسل دایناسورها بر اثر برخوردی بزرگ بوده است. زیستشناسان و زمینشناسان احتمال میدادند که شاید علت دیگری باعث این انقراض شده باشد.
انقراض دایناسورها، از دیر باز تاکنون، موضوع تحقیق و بررسی محققین بوده است. به راستی این دایناسورهای غول آسا، چه وقت و چگونه منقرض شده اند؟
دلایل انتقراض دایناسورها چه بود؟ در پایین به تحقیق و بررسی حول این موضوع میپردازیم. با ایساتیس همراه باشید.
علت انقراض دایناسور ها
در زیر آب های سولفات قلیایی شبه جزیره يوکاتان مکزیک، محلی واقع شده است که روزی شاهد کشتار دسته جمعی دایناسور ها بوده است. بیشتر گونه های حیوانی و گیاهی جهان در یک لحظه ی کوتاه منقرض شدند. محققان با نفوذ به درون سنگها، به نشانه هایی از ردپای به جای مانده از دایناسور ها دست پیدا کردند. این ردپا به شناخته شده ترین برخورد شهاب سنگ به زمین مربوط می شود.
دهانه برخوردی شیوا در هند که باعث فعال شدن آتش فشانها شده
فورانهای عظیم آتش فشانی در سطح زمین
شاید هم فرایندی تدریجی اینها نظریههای موازی به شمار میرفتند.
برپایه آخرین پژوهشها ثابت شدهاست که برخورد یک شهابسنگ عظیم با زمین در حدود ۶۵ میلیون سال در مکزیک عامل انقراض دایناسورها و تقریباً ۷۵ درصد از گونههای زنده روی زمین بوده است. رویداد انقراض کرتاسه-پالئوژن در اصل آخرین انقراض بزرگی است که بر روی زمین رخ داده و به همین دلیل مورد توجه است که منجر به گوناگونی پستانداران و سرانجام پیدایش انسان شد.
دانشمندان در حال تنظیم دقیق ترین جدول زمانی از نابودی دایناسور ها هستند. آنها نگاه موشکافانه ی جدیدی به رد پای به جای مانده از این رویداد مهیب در گذشته می اندازند. شهاب سنگی که در محل وقوع حادثه به زمین برخورد کرد باعث شد تا در مدت زمانی کوتاه، کوه های بزرگی پدید آیند. سونامى شدید حاصل از این برخورد در آمریکای شمالی، باعث دفن شدن گیاهان و حیوانات در زیر لایه ی ضخیمی از سنگ ها شد. گرد و غبار حاصل از این اتفاق، آسمان زمین را تاریک کرده و سیاره ی زمین، سال های طولانی در این وضعیت تاریک باقی ماند.
اما فقط شهاب سنگ به تنهایی مسئول این اتفاق نبود!
شهاب سنگ به تنهایی تهدید بزرگی برای حیات به شمار می رفت، اما شواهد و قرائن نشان از یک عامل بزرگ آتش فشانی داشتند. فوران های آتش فشانی در هند کنونی، باعث بیرون آمدن سنگ های مذاب و گازهای سوز آور شدند که اسیدی شدن اقيانوس ها را در پی داشت. این رخدادها اکوسیستم را مدت ها قبل و بعد از برخورد شهاب سنگ از حالت عادی خارج و ناپایدار کردند. اکنون برخی محققان بر این باورند که ضربه حاصل از برخورد شهاب سنگ بر شدت فوران ها نیز دامن زده بود.
گرچه سرنخ های زیادی به دست آمده است، اما بعضی از آن ها، در تناقض با یکدیگر قرار دارند. پائول رن، زمین شناس مرکز فناوری های زمین شناسی برکلی کالیفرنیا می گوید : ” این عوامل باعث بروز ابهام در هویت قاتل واقعی دایناسورها شده است. بطوریکه هم برخورد شهاب سنگ، هم فوران آتش فشانی و هم هر دو ی این دلایل را می توان عامل نابودی دایناسورها دانست. با اینکه در مشخص کردن زمان حادثه تقریبا دقیق و بی نقص عمل کرده ایم، اما هنوز به جزئیات وقوع این رخداد دست نیافته ایم. پژوهش های یک دههی اخیر فقط منجر به سخت تر شدن تفکیک میان دو عامل بالقوه فوق الذکر گردیده است. ”
کاملاً واضح است که یک اتفاق بزرگ باعث نابودی همه چیز در حدود ۶۶ میلیون سال قبل شد. این نابودی در لایه های سنگی متعلق به دوره های زمین شناسی کرتاسه و پالئوژن مشهود است. فسیل هایی که در زمان قبل از آن به وفور یافت می شدند، پس از آن رویداد دیگر در سنگ ها رویت نشدند. مطالعه فسیل های یافت شده در مرز میان دو دوره زمین شناسی کرتاسه و پالئوژن نشان می دهد که تقریبا سه مورد از هر چهار گونه گیاهی و جانوری در همان زمان منقرض شده بودند. این انقراض تمام موجودات، از تيراناسوررکس های درنده خو گرفته تا پلانکتون های میکروسکوپی را به کام مرگ کشید.
کلیه موجودات زنده امروزی زمین، زندگی خود را مدیون معدود بازماندگان خوش شانسی هستند که از آن حادثه جان سالم بردند!
۶۶ میلیون سال قبل، شهاب سنگی که ۱۵ کیلومتر طول داشت به منطقهای که امروزه به نام دهانه چیکسالوب نامیده میشود و در مکزیک قرار دارد برخورد کرد. نزدیک به ۴۲۰ زتا ژول (یعنی ۴۲۰ ضربدر ۱۰ به توان ۲۱ ژول) انرژی را آزاد کرد که برابر با انرژی انفجار ۱۰۰ ترا تن (یعنی ۱۰۰ ضربدر ۱۰ به توان ۱۲ تن) TNT بود. برای مقایسه، کافی است اشاره کنیم که انرژی آزاد شده از برخورد چیکسالوب، ۲ میلیون بار بزرگتر از انرژی رها شده در بمب تزار (پر قدرتترین آزمایش هستهای) است. این برخورد باعث فرورفتن زمین و تشکیل گودالی به قطر ۱۸۰ کیلومتر شد.
اتفاقات بعد از برخورد
بر اثر این برخورد، یک ابر عظیم از گرد و غبار به پا خواست که نور خورشید را مسدود کرد و منجر به شروع فرایند مرگ بخش بزرگی از پوشش گیاهی زمین شد که آن هم منجر به مرگ جانوران گیاهخوار و بعداز آن جانوران گوشتخوار شد. با توجه به درصد بالای اکسیژن جو زمین در دوران کرتاسه، این برخورد بزرگ، احتمالاً منجر به توفانهای بزرگ آتشین، در سطح کره زمین شده که آن نیز میتواند علت مرگ تعداد دیگری از جانوران باشد. محل برخورد در اقیانوس بوده و احتمالاً سونامیهای عظیم هم در سواحل کره زمین بوجود آمده است.
تاریخ دقیق برخورد
با این حال اکنون دانشمندان اروپایی و آمریکایی با استفاده از تجهیزات جدید توانستهاند دامنه تخمین زمان برخورد در دهانه چیکسالوب را به ۱۱ هزار سال محدود کرده و بین ۶۶٫۰۳ تا ۶۶٫۰۴ میلیون سال قبل قرار دهند که تقریباً همزمان با انقراض عظیم دایناسورها است. وقتی از زمان وقایع زیستشناسی بحث میشود، ۱۱ هزار سال نهایت دقت ممکن به شمار میرود.