تأسیسات هستهای شهید احمدی روشن یا تأسیسات هستهای نطنز، یکی از تاسیسات هستهای مرتبط با برنامهٔ هستهای ایران میباشد که بهمنظور غنیسازی اورانیوم در نزدیکی نطنز احداث شدهاست.[۱] تأسیسات زیرزمینی غنیسازی این مرکز، توسط سپری بتنی به ضخامت تقریبی ۷٫۶ متر محافظت میشود.[۲]
طبق اعلام مقامات جمهوری اسلامی ایران، دستگاههای سانتریفوژ، برای «ایمنی مردم»[۳] و همچنین بیم از «حمله هوایی احتمالی»،[۴] به تأسیسات زیرزمینی[۵] غنیسازی اورانیوم این مرکز، در عمق ۴۰ تا ۵۰ متری زمین انتقال داده شدهاند.[۶]
وجود این مرکز هستهای، اولین بار در سال ۲۰۰۲ توسط سازمان مجاهدین خلق افشاء شده بود.[۷] این تأسیسات از سال ۱۳۸۵ تا ۱۴۰۰، هدف ۵ مورد حمله تخریبی گسترده قرار گرفتهاست.[۸] نامگذاری
در تاریخ ۲۶ بهمن ۱۳۹۰ همزمان با بهرهبرداری از دستاوردهای هستهای با حضور محمود احمدینژاد، رئیسجمهور وقت ایران، نام ۵ مرکز و بخش هستهای ایران به نام پنج نفر ترور شده تغییر کرد. نام پایگاه نطنز نیز به تاسیسات هستهای شهید احمدی روشن به یاد مصطفی احمدی روشن که ۲۱ دی ۱۳۹۰ ترور شد، تغییر کرد.
پیش از آن، نام این تاسیسات هستهای همنام مکانش یعنی نطنز بود. ویروس استاکسنت و ترور افراد مرتبط با تأسیسات نطنز
در تاریخ ۱۶ ژانویهٔ ۲۰۱۱ میلادی، روزنامهٔ نیویورک تایمز در مقالهای تحقیقی مدعی شد که اسرائیل و آمریکا هیچگاه بهطور رسمی دستداشتن در انتشار ویروس استاکسنت را تأیید نکردهاند.[۹]
در تاریخ ۲۱ دی ۱۳۹۰ خورشیدی، مصطفی احمدی روشن، «معاون بازرگانی» تأسیسات غنیسازی نطنز در اثر انفجار یک بمب در منطقهٔ سیدخندان تهران کشته شد.[۱۰] خرابکاریها مقالههای اصلی: حادثه ۱۳۹۹ نطنز و حادثه ۱۴۰۰ نطنز
به گفته فریدون عباسی، رئیس سابق سازمان انرژی اتمی ایران، این تأسیسات از سال ۱۳۸۵ تحت حملات تخریبی بودهاست که در ۵ مورد، حملات گسترده بودهاند. این اقدامات گسترهٔ وسیعی از قبیل کار گذاشتن مواد منفجره در سنسورهای هوای دستگاههای سانتریفیوژ تا قطع برق دستگاههای سانتریفیوژ را شامل شدهاست. برخی از این حملات، به عمد در روزهای با مناسبت خاص در تقویم ایران همچون روز قدس و نیمه شعبان صورت گرفتهاست.[۸] گسترش تأسیسات براساس گزارش واشینگتن پست، تصاویر ماهوارهای نشان میدهد ساختوساز در تأسیسات هستهای نطنز در جریان است. همچنین آژانس بین المللی انرژی اتمی اعلام کردهاست که ایران در حال ساخت یک کارخانهٔ پیشرفتهٔ مونتاژ سانتریفیوژ در زیر زمین است