خواندن چند گام دارد

یکی از مهارت‌های اصلی زبان، «خواندن» است. خواندن چند گام دارد:
- شناخت نشانه‌ها و کلمات
- بازخوانی یا تلفّظ واژه
- مطابقت دادن شکل کلمه با تلفّظ آن
- خوانشِ درست متن
- توجّه به حسّ و حال متن و رعایت آن
- تشخیص معنا و درک پیام متن
بنابراین، خواندنِ مؤثر، آن است که پس از طی این مراحل، ما را به درک و دریافت درستی از نوشته برساند. هر متن به تناسب درون مایۀ خود، ویژگی و خصوصیتی دارد که آن را از متن‌های دیگر، جدا می‌سازد. متن حماسی با حالت پهلوانی و پیکارگرانه خوانده می‌شود و متنی که ستایش و نیایش پروردگار را بازگو می‌کند، با حالت فروتنی و خاکساری خوانده می‌شود.
شعر «راهِ نیک بختی» را که محتوای اندرزی دارد، با آهنگ و لحن نصیحت و حالت پندگویانه می‌خوانیم؛ به گونه‌ای که شنونده حس کند خود، مخاطب آن اندرز است. این شعر را بخوانید و به لحن و آهنگ خواندن، توجّه کنید.

زین گفته، سعادت تو جویم

پس یاد بگیر هرچه گویم

من با این سخن به دنبال خوشبختی و نیک بختی تو هستم، به آنچه می‌گویم گوش بده و آن را به خاطر بسپار.

می‌باش به عمر خود سحر خیز

وز خواب سحرگهان بپرهیز

در تمام طول عمر خود سحر خیز باش و از خواب شیرین صبح‌گاهی دوری کن.

با مادر خویش، مهربان باش

آمادهٔ خدمتش به جان باش

با مادر خود مهربان باش و با جان و دل آماده خدمت کردن به او باش.

با چشم ادب نگر پدر را

از گفتهٔ او مپیچ سر را

با ادب و احترام به پدرت رفتار کن و به سخنانش گوش کن و سر پیچی نکن.

چون این دو شوند از تو خُرسند

خرسند شود ز تو خداوند

وقتی که پدر و مادر از تو راضی باشند، مطمئناً خداوند هم از تو راضی می‌شود.

چون با ادب و تمیز باشی

پیش همه کس، عزیز باشی

در صورتی نزد همه عزیز و گرامی هستی که مؤدب و پاک باشی.

می‌کوش که هر چه گوید استاد

گیری همه را به چابکی یاد

تلاش کن تا مطالبی را که استاد می‌فرماید سریع یاد بگیری.

زنهار مگو سخن به جز راست

هر چند تو را در آن، ضررهاست

مبادا سخن دروغ بگویی، همیشه راست بگو حتی اگر باعث ضرر و زیان تو باشد.

هر شب که روی به جامهٔ خواب

کن نیک تأمل اندر این باب

هر شب هنگام خواب در رختخواب به این موضوع فکر کن...

کان روز به علم تو چه افزود

وز کردهٔ خود چه بُرده‌ای سود

که در آن روز چه مطالب آموزنده‌ای یاد گرفته‌ای و چه چیزی به دانش تو افزوده شده است و از اعمال خود چه بهره‌ای برده‌ای؟

روزی که در آن نکرده‌ای کار

آن روز ز عمر خویش مشمار

روزی را که در آن کار مفیدی انجام نداده‌ای، آن روز را جزء روزهای عمر خود به حساب میاور.

---

ارائه شده توسط : حسین ایزدی

در وب سایت : جم نما