معنی ابیات آرایه ها شعر آزادگی فارسی پایه هشتم صفحه59

معنی ابیات،آرایه ها، شعر آزادگی/فارسی پایهٔ هشتم _صفحه(59)

خارکش پیری با دلق درشت/پشته ای خار همی برد به پشت

پیرمرد خارکش با لباس ضخیم پشمی، توده ای خار را بر پشت خود حمل می کرد.

دستور:کل بیت، یک جمله است. /همی⬅️معادل «می» امروزی:همی برد=می برد.

آرایه:واج آرایی «ش» و «ر» پشته و پشت:جناس

لنگ لنگان قدمی برمی داشت/هرقدم دانهٔ شُکری می کاشت

درحالی که می لنگید و راه می رفت، با هر قدم خدا را شکر می کرد.

دستور: «لنگ لنگان» قید است. / «قدم» و «دانهٔ شکر» مفعول است.

آرایه:دانهٔ شُکر:اضافهٔ تشبیهی(شکر:مشبه، دانه:مشبه به) /دانهٔ شکرکاشتن:کنایه از شکر گزاری خدا

کای فرازندهٔ این چرخ بلند/وی نوازندهٔ دل های نژند

می گفت:ای کسی که این آسمان بلند را بر پا کردی و ای کسی که با دل های غمگین و ناراحت محبت و مهربانی می کنی.

آرایه:واج آرایی «ن» /چرخ بلند:استعاره از آسمان

کنم از جیب نظر تا دامن/چه عزیزی که نکردی با من

زمانی که سر تا پای خودم را نگاه می کنم،پی می برم چه وبزگواری هایی در حق من کردی.

در دولت به زخم بگشادی/تاج عزت بر سرم بنهادی

در بخت و اقبال را به روی من باز کردی و تاج سر افرازی را بر سر من قرار دادی (مرا خوشبخت و سر بلند کرده ای).

دستور: «در دولت» و «تاج عزت»مفعول هستند.

آرایه:تاج عزت:اضافهٔ تشبیهی(عزت:مشبه، تاج:مشبه به) /تاج سر:تناسب/در دولت گشودن به روی کسی:کنایه از کسی را به سعادت و خوشبختی رساندن/تاج عزت نهادن بر سر کسی:کنایه از کسی را سر بلند و سر افراز کردن.

حد من نیست ثنایت گفتن/گوهر شکر عطایت سُفتن

من در حدی نیستم که بتوانم تو را ستایش کنم و شُکر بخشش هایی که در حقم کرده ای به جا بیاورم.

آرایه:شُکر وثنا:تناسب/گوهر شُکر:اضافهٔ تشبیهی(شُکر:مشبه، گوهر:مشبه به) /گوهر سُفتن:کنایه از بیان کردن سخنان دلنشین.

نوجوانی به جوانی مغرور/رخش پندارهای راند ز دور

جوانی که به نیروی جوانی خود می نازید و غرق خیالات باطل بود، (به سوی خارکش آمد)

دستور:کل بیت یک جمله است. / «رخش پندار» مفعول است. /همی راند:می راند

آرایه:رخش پندار:اضافهٔ تشبیهی(پندار:مشبه، رخش:مشبه به) /نوجوانی و جوانی تناسب

آمد آن شکرگزاری به گوش/گفت کای پیرخرف گشته، خموش

سپاس و شکرگزاری پیرمرد را شنید به او گفت:ای پیرمرد کم عقل، ساکت باش و چیزی نگو.

دستور:بیت چهار جمله دارد. ای پیر خرف گشته، منادا است و فعل آخرمصراع دوم حذف شده است(خموش باش)

آرایه:واج آرایی «گ» و «ش»

خاربر پشت، زنی زین سان گام/دولتت چیست؟ عزیزی کدام؟

در حالی که این طورخار بر پشت داری وبه سختی راه می روی، دیگر بخت اقبال ارجمندی ات کجاست؟

آرایه:واج آرایی «ز»

عزت از خاری نشناخته ای/عمر در خارکش باخته ای

فرق ببین پستی و ارجمندی را نمی دانی و عمرت را درخارکشی تلف کرده ای.

دستور: «عزت» و «عمر» مفعول هستند.

آرایه :عزت و خواری:تضاد/واج آرایی «خ» /عمر باختن:کنایه از تلف کردن و هدر دادن عمر

پیرگفتا که چه عزت زین به؟ /که نیَم بر در تو بالین نه

پیرمرد جواب داد:چه سر بلندی و افتخاری از این بالاتر که من محتاج و نیازمند کسی مثل تو نیستم.

دستور:بیت سه جمله دارد:فعل آخرمصراع اول حذف شده است(به است).

آرایه:بالین نه:کنایه از محتاج و نیازمند

کای فلان، چاشت بده یا شامم/نان و آبی که خورم و آشامم

(نمی گویم) که ای فلانی، صبحانه یا شامی یا نان و آبی بده تا بخورم و بیاشامم.

دستور: «چاشت»، «شان»، «نان» و «آب» مفعول هستند. / «م» در شامم، متمم است(به من شام بده)

آرایه:چاشت، شام، نان و آب:مراعات نظیر

شُکر گویم که مرا خار نساخت/به خسی چون تو گرفتار نساخت

خدا را شکر می کنم که مرا پست و حقیر نکرد و به شخص فرومایه ای مثل تو، محتاج و نیازمند نکرد.

آرایه:خسی چون تو:تشبیه/واج آرایی «خ»

داد با این همه افتادگی ام/عز آزادی و آزادگی ام

با وجود این که ضعیف و ناتوان هستم، به من آزادی و آزادگی بخشید.

دستور: «م» در «افتادگی ام» مضاف الیه است (افتادگی من)، ولی در «آزادگی ام» متمم است(آزادگی به من داد.)

آرایه:آزادی و آزادگی:تناسب/افتادگی:کنایه از فروتنی و تواضع ولی در این جا به معنی ضعیف و ناتوان بودن است.

معنی ابیات، آرایه ها و نکته ها شعر آزادگی

صفحه «59»کتاب درسی فارسی پایهٔ هشتم

ارائه شده توسط : کاربر پایه ی هشتم

در وب سایت : جم نما