کدام مورد بیانگر اختلافات کیفری نیست

قوّۀ قضاییه

در درس قبل با نمونه‌هایی از آسیب‌های اجتماعی که افراد را تهدید می‌کند، آشنا شدید. این سؤال پیش می‌آید که چه کسانی از نوجوانان در برابر آسیب‌ها و تهدیدات، محافظت می‌کنند.

خود
نخست، هر نوجوانی باید خودش از خود مراقبت کند. سال گذشته خواندید که هر فرد نسبت به بدن و روح و روان خود مسئول است و باید از اعمال و رفتاری که به سلامتی بدنی و روانی او لطمه می‌زند، پرهیز کند. البته در این راه باید همیشه از خداوند متعال کمک بگیریم و از طریق نماز و دعا از او بخواهیم تا ما را یاری کند که در راه راست حرکت کنیم و به وسوسه‌های شیطانی تسلیم نشویم. خانواده
پدر و مادر، مسئولیت مراقبت از فرزندان و فراهم کردن امکانات زندگی برای آنها را دارند. پدر و مادر در تربیت و مراقبت فرزندان، حق قانونی دارند. آنها حق دارند تا زمانی که فرزندانشان مستقل نشده‌اند، بر فعّالیت‌های آنها نظارت دقیق داشته باشند. مدرسه
نوجوانان، بخش زیادی از زندگی خود را در مدرسه می‌گذرانند. معلمان و مسئولان مدرسه نیز مانند پدر و مادر، مسئولیت مهم و قانونی مراقبت از نوجوانان را در برابر آسیب‌های اجتماعی به عهده دارند. آنها نوجوانان را برای داشتن زندگی شایسته، تربیت می‌کنند. قانون
قانون از حقوق همهٔ افراد از جمله نوجوانان حمایت می‌کند. نیروی انتظامی (پلیس) برای برقراری امنیت و حفاظت از مردم تلاش و با کسانی که قوانین را نقض کنند، برخورد می‌کند. البته، پلیس قانون وضع نمی‌کند و قدرت نامحدود هم ندارد، بلکه پلیس نیز در چارچوب قوانین و تا جایی که قانون به او اجازه می‌دهد، می‌تواند عمل کند.

فعّالیت (صفحهٔ 30 کتاب درسی)

۱- چرا والدین حق دارند از فرزندانشان بپرسند به کجا می‌روند؟ با چه کسانی دوست هستند؟ چه موقع به خانه برمی‌گردند؟ و سؤالاتی از این قبیل …
مهم‌ترین وظیفهٔ والدین مراقبت و تربیت صحیح فرزندان و تحویل آنها به جامعه است، بخاطر انجام این مسولیت مهم باید مواظب باشند.
۲- به نظر شما ارتباط با خدا از طریق نماز و دعا، چگونه ما را از افتادن به دام آسیب‌ها، حفظ می‌کند؟ توضیح دهید.ارتباط با خدا و یاد او با دعا کردن و نماز خواندن انسان را آرام کرده و از وسوسه‌های شیطانی باز می‌دارد. در آیه 45 سوره عنکبوت : إِنَّا لصَّلا ةَتَنْهَى‏ عَنِالْفَحْشَآءِ وَالْمُنکَر: همانا نماز (انسان را) از فحشا و منکر باز مى‌‏دارد.
۳- دربارهٔ چگونگی تقویت اراده و تسلط بر تمایلات خود فکر کنید و چند تمرین پیشنهاد کنید.
روزه‌‌داری، بپا داشتن نماز دراوّل وقت، تلاوت قرآن و تدبر در معانی آن، مداومت برعمل خلاف تمایل نفسانی، پرهیز از پرخوابی، پر خوری و پرصحبت کردن، بیکاری، تنبلی و هرآنچه اراده را سست می‌کند، اشتغال به فعالیت‌های سخت و دشوار، خونسردی در برخورد بامسائل، ایمان داشتن به پیروزی و مهارت نه گفتن، هرعملی را به محض خطور به ذهن انجام دهید و به لحظه بعد حواله ندهید، مجالست با افراد صاحب ذوق و هنر، خواندن کتب زندگینامه بزرگان وعبرت از زندگی آنها، دوری از دل مشغولی به کارهای روزمره وعبث و بیهوده و پرهیز از روزمرگی در کارها، ورزش‌های روح افزا مانند شنا، کوهنوردی، بیابانگردی و...

سال گذشته، شما با برخی وظایف قوّهٔ مقننه، آشنا شدید. دانستید که قانون از حقوق همهٔ مردم حمایت می‌کند و همهٔ مردم در برابر قانون، مساوی هستند. اما اگر قانون رعایت نشود، چه باید کرد؟ هر چند بسیار خوب است که همهٔ مردم در کنار هم به گونه‌ای زندگی کنند که هیچ وقت اختلافی بین آنها پیش نیاید، همه وظایف خود را به خوبی انجام دهند، به حقوق یکدیگر احترام بگذارند و قوانین را رعایت کنند، اما به هر حال در هر جامعه‌ای افرادی وجود دارند که با زیر پا گذاشتن قانون تخلّف می‌کنند. همچنین در هر جامعه‌ای اختلافاتی بین افراد، به وجود می‌آید. این اختلافات ممکن است در اثر آگاه نبودن و ندانستن قانون پیش بیاید و یا افرادی عمداً از قانون سرپیچی کنند.

قوّۀ قضائیه

در هر جامعه‌ای باید نهادی وجود داشته باشد که عدالت اجتماعی را برقرار سازد، بر اجرای قوانین نظارت کند، با تخلفات برخورد کند و متخلفان را به مجازات برساند.
این نهاد «قوّهٔ قضائیه» است که پشتیبان حقوق فردی و اجتماعی افراد است.
بر طبق قانون اساسی، رئیس قوّهٔ قضائیه از سوی رهبر جمهوری اسلامی به مدت پنج سال انتخاب می‌شود. رئیس قوّهٔ قضائیه باید فردی مجتهد، عادل، آگاه به امور قضایی و مدیر و مدبّر باشد.

قوّهٔ قضائیه وظایف زیر را برعهده دارد:
1- رسیدگی به شکایت‌های مردم و حل اختلافات آنها
2- کشف جرم، تعقیب و مجازات مجرمان
3- اقدامات مناسب برای پیشگیری از وقوع جرم
4- گسترش عدل و آزادی‌های مشروع در جامعه
5- نظارت بر حسن اجرای قوانین در سازمان‌ها و دستگاه‌های اداری

قوّهٔ قضائیه وظایف قانونی خود را از طریق ارکان و سازمان‌های مختلفی که دارد، انجام می‌دهد.

برخی ارکان و سازمان‌های وابسته به قوۀّ قضائیه
- دادگاه‌ها و دادسراها
- دیوان عالی کشور
- دیوان عدالت اداری
- سازمان بازرسی کل کشور
- سازمان قضایی نیروهای مسلح
- سازمان زندان‌ها و اقدامات تأمینی و تربیتی
- سازمان ثبت اسناد و املاک
- سازمان پزشکی قانونی

رسیدگی به شکایت‌های مردم و حل اختلافات

یکی از مهم‌ترین وظایف قوّهٔ قضائیه، حل کردن اختلافات مردم است. البته در هر اختلافی بهتر است افراد سعی کنند در درجه اوّل از راه مسالمت آمیز و با گفت‌وگو موضوع را حل کنند و در این راه از افراد باتجربه‌تر و ریش‌سفیدان فامیل و شورای حل اختلاف محلّه کمک بگیرند و در صورتی که نتیجه‌ای حاصل نشد برای حل اختلاف به دادگاه مراجعه نمایند.
دادگاه‌ها انواع گوناگون دارند. همچنین، هیچ‌گاه افراد نباید برای گرفتن حق خود، به طور خودسرانه یا از راه زد و خورد و نزاع، عمل کنند.

انواع دَعاوی (اختلافات)

به طور کلی دَعاوی‌ای که در دادگاه‌ها طرح می‌شوند، به دو دسته تقسیم می‌شوند:
دعاوی (اختلافات) کیفری: مربوط به اعمالی است که دادگاه برای فردی که مرتکب جرمی شده است، مجازات تعیین می‌کند.
موقعیت‌های 1 و 2، نمونه‌هایی از دعاوی کیفری است: در موقعیت (1) به موجب قانون، فحاشی و افترا یا قدرت‌نمایی، جرم است و مجازات زندان دارد.
در موقعیت (2) نیز به موجب قانون، اگر کسی بدون داشتن مدرک، خود را پزشک، مهندس، وکیل و…، معرفی کند و بخواهد از راه فریب دیگران، منافعی را به دست آورد. «غصب عنوان» نموده و این کار، جرم است و مجازات زندان دارد.

موقعیت (۱)
در یک مغازه، فردی به هنگام اختلاف بر سرموضوعی با یک مشتری دیگر شروع به توهین و فحاشی و افترا زدن به او نمود و او را با قدرت نمایی تهدید کرد.
موقعیت (۲)
در محلهٴ آقای صادقی فردی در منزل شخصی‌اش افراد بیمار را می‌پذیرد و از آنها حق ویزیت دریافت می‌کند. این فرد مجوز نظام پزشکی ندارد.

دعاوی (اختلافات) حقوقی:
مربوط به اعمالی است که دادگاه مجازاتی تعیین نمی‌کند بلکه افراد را ملزم می‌کند که تکالیفشان را انجام دهند یا حقوق قانونی دیگران را بدهند.
موقعیت‌های 3 و 4، نمونه‌هایی از دعاوی حقوقی است: در موقعیت (3) دادگاه، میزان ضرر و زیان را تعیین می‌کند و فرد باید خسارات را بپردازد.
در موقعیت (4) نیز پس از رأی دادگاه، فردی که خطا کرده، باید حقوق دیگری را به او پس دهد.

موقعیت (3)
یکی از همسایگان خانم شریفی در هنگام ساختمان سازی به طور ناخواسته، قسمتی از خانه او را با خاک بردار (لودر) خراب کرده است.
موقعیت (4)
آقای سعیدی ادعا می‌کند بخشی از زمین کشاورزی آقای محسنی را خریده و در آن درخت کاری نموده است اما آقای محسنی می‌گوید مقدار زمین تصرف شده مطابق با سندی که تنظیم شده، نیست. در دادگاه، قاضی مدارک خواهان (شاکی)٭ و خوانده٭ را مطالعه می‌کند و از آنها می‌خواهد تا دلایل خود را بیان کنند. قاضی باید فردی عادل و آشنا با قوانین باشد.
در همهٔ دادگاه‌ها، افراد حق دارند فردی را به عنوان «وکیل» انتخاب کنند تا از حقوق آنها دفاع کند.
وکیل کسی است که در رشتهٔ حقوق درس خوانده و به قوانین آشناست و پروانهٔ (اجازه نامه) وکالت دارد.
اگر کسی توانایی مالی نداشته باشد که وکیل بگیرد، می‌تواند از دادگاه درخواست وکیل کند. همچنین افراد می‌توانند قبل از نوشتن شکایت در مجتمع‌های قضایی، با مشاور حقوقی در آن مجتمع مشورت کنند تا بدانند چگونه شکایت خود را مطرح کنند.

فعّالیت (صفحهٔ 33 کتاب درسی)

۴- فردی بابت فروش چند تخته فرش، از مشتری چک دریافت کرده است اما وقتی به بانک مراجعه کرده، پی برده که آن چک موجودی ندارد. او نه قوانین مربوط به چک را می‌داند و نه چگونگی طرح شکایت را. چه باید بکند؟ گفتگوی مسالمت آمیز با صاحب چک به همراه ریش سفید و یا از طریق شورای حل اختلاف و بدنبال آن مراجعه به دادگاه و مشاوره با یک مشاور حقوقی و نهایتا طرح شکایت با استفاده از یک وکیل مناسب.
۵- در موقعیت‌های ۱ تا ۴ صفحهٔ قبل دو مورد جرم وجود دارد. این جرم‌ها را بیان کنید.
در موقعیت 1 فحاشی و افترا و قدرت نمایی صورت گرفته و مجازات دارد، باید شکایت کیفری طرح شود.
در موقعیت 2 غصب عنوان شده و مجازات دارد، باید شکایت کیفری طرح شود.
۶- چرا افراد نباید خودسرانه یا از راه دعوا و زد و خورد به حل اختلافات بپردازند؟ مثالی بیاورید.
ممکن است با آسیب رساندن به خود و دیگران سبب افزایش اختلافات و آشفتگی و بی‌نظمی شوند، برای مثال در مورد فعالیت شماره 4 ؛ اگر صاحب چک و فروشنده خودسرانه درگیر شوند ممکن است خسارت وارده از مبلغ چک هم بیشتر شود و اعتبار و آبروی فروشنده برود و صاحب چک از کار و زندگیش بماند. واژه‌ها
آسیب اجتماعی: آسیب اجتماعی معنا و مفهوم گسترده‌ای دارد اما به طور کلی به هر پدیده و مسئلهٔ نامطلوب و مضرّ در سلامت اجتماعی و هر شرایطی که برای جامعه اختلال ایجاد کند، آسیب اجتماعی می‌گویند، مثل جنایت، طلاق، پرخاشگری و نزاع، سرقت، فقر، بی‌سوادی، اعتیاد.
هویت: احساس و آگاهی و شناخت نسبت به خود
اعتیاد: وابستگی جسمی و روانی به یک ماده (مخدّر) به طوری که اگر فرد آن ماده را مصرف نکند دچار بی‌قراری، پریشانی و درد می‌شود و برای به دست آوردن آن ماده به هر کاری دست می‌زند.
جرم: هر عملی که قانون را نقض کند و برای آن مجازاتی تعیین شده باشد (مجازاتی در پی داشته باشد).
قاچاقچی: فردی که مواد یا کالاهایی را به طور غیرقانونی از جایی به جای دیگر حمل کند یا به فروش برساند.
خواهان (شاکی): کسی که شکایتی را در دادگاه علیه فردی یا مؤسسه‌ای طرح می‌کند.
خوانده: کسی که از او شکایت شده است.

به کار ببندیم (صفحهٔ 34 کتاب درسی)

۱- با راهنمایی معلم و همفکری دوستانتان یکی از آسیب‌های اجتماعی را که در محیط زندگی شما وجود دارد درنظر بگیرید و انجمنی برای مبارزه با آن آسیب پیشنهاد بدهید. بگویید این انجمن چه فعّالیت‌هایی می‌تواند انجام دهد؟
۲- یک دماسنج خشم درست کنید. در طی هفته، چیزهایی که شما را عصبانی کرده و علت آن را بنویسید و روی دماسنج نشان دهید عصبانیت شما در هر موقعیت در چه درجه‌ای قرار داشته است. بعد فکر کنید در هر مورد چگونه می‌توانید خود را کنترل و مسئله را حل کنید. کدام موارد مرتباً تکرار شده است؟
۳- در مواقعی که به مشکلی برمی‌خوریم، چگونه با پلیس تماس می‌گیریم؟ با چه شماره‌ای؟
۴- دربارهٔ کار یک وکیل، پرس‌وجو کنید و نتیجه را در یک بند (پاراگراف paragraph) در کلاس بیان نمایید

---

ارائه شده توسط : حسین ایزدی

در وب سایت : جم نما